De trekharmonica of diatonische accordeon is een instrument dat vooral in de volksmuziek bekend is. Het is een klein kastje met relatief weinig knoppen. Als er aan de balg getrokken wordt, brengt het een andere toon voort dan wanneer erop geduwd wordt. Het is een diatonisch instrument, wat betekent dat het eenvoudig is om er een beperkt aantal toonladders op te spelen, al laten Peter Pot en Arie van Lienen zien dat dit geen wet van 'meten en persen' is.
Het is een heel ander instrument dan de accordeon, dat een chromatisch instrument is. Dat maakt het eenvoudiger om wat ingewikkeldere akkoorden en melodieën op de accordeon te spelen dan op de trekzak, zodat de accordeon in het verleden veel vaker is gebruikt om klassieke muziek en/of jazz op te spelen dan de trekzak. Toch ontdekken wij steeds meer dat het heel goed mogelijk is om prachtige (jazzy) harmonieën op de trekzak te spelen – vooral Peter Pot begint daar een specialist in te worden. Ook het geluid van de trekzak is anders dan van de accordeon: vooral warmer en feller.
De trekzak werd in het midden van de 19e eeuw in Duitsland ontworpen en had min of meer zijn definitieve vorm gevonden tegen het eind van die eeuw. Begin twintigste eeuw kwamen er trekzakken bij met meer dan één riij knoppen. In 1930 bestonden er al trekzakken met 5 rijen knoppen.

In eerste instantie waren het nogal kwetsbare, goedkope instrumenten, wat verholpen werd in de dertiger jaren.
Een ander bekend instrument uit dezelfde familie, dat wéér anders bespeeld moet worden, is de bandoneon. Dit een Duits instrument dat oorspronkelijk werd gemaakt als alternatief voor het kerkorgel, maar dat zijn bestemming heeft gevonden in de Argentijnse Tango.

De trekzak is altijd hét instrument geweest op bruiloften en partijen, maar het was ook het 'arme lui's orgel' en werd niet helemaal serieus genomen. Eigenlijk kleeft er nog steeds een vooroordeel aan het instrument, al is dat langzaam aan het veranderen.

Het is relatief eenvoudig om er snel een gezellig deuntje op te spelen; voor een eenvoudig akkoord volstaat meestal bijvoorbeeld het indrukken van één knop. De laatste jaren is er een ware trekzak revival gaande. Overal in Nederland worden trekzakclubs opgericht – de trekharmonicaclub van Sneek telt over de honderd leden! Oude muziek wordt nieuw leven ingeblazen en zelfs in de hitparade kom je tegenwoordig trekharmonica's tegen. Steeds meer mensen ontdekken de kracht van dit instrument en de schitterende muziek uit bijvoorbeeld Ierland, Italië, Engeland en Nederland.